వర్ణనలు -1

వర్ణనలు

   6.  పృ :-   కళ్యాణ ప్రభాకర రావు .

         వి. :-  వేంకటేశ్వర  స్వామి స్తుతి.  పదాలు. 1. మల్లి. 2. జాజి. 3. బంతి . 4. కేతకి .  చంపక మాల వృత్తం లో.

        చం .  నిరతమహింస  " మల్లి"యగ నిత్యపు సత్యపు " జాజి " పువ్వు గా
                 పరమ సు నిగ్రహంబు రస భాసురమౌ  ఒక "బంతి "పువ్వుగా
                 నిరుపమ శౌచ  "కేతకి "ని నిశ్చల మిన్ద్రియమన్న మొల్లలున్
                 తిరుపతి వేంకటేశ్వర పదే పదమై రచియింతు మాలికన్ .

  7.    పృ :- బి. వెంకట్ .

              వి. :-  పర దేశం  వెళ్ళిన కొడుకును గురించి తల్లి ఆవేదన .

        తే . గీ. :-  పొరుగు దేశాలలో నున్న పుత్రులెల్ల
                      సౌఖ్య సంతోషముల తోడ  సాగి వచ్చి
                      విజయ విభవైక రీతి జీవింతు రింక
                      రమ్య మాతృకా ప్రేమ శ్రీ రామ రక్ష.

8.      పృ :-   డా . శ్రీమతి , మంగళగిరి ప్రమీలా దేవి .

         వి. :-  వెన్నెల పాటకు పద్యమ్.

    తే . గీ. :- కలువ చంద్రునికై రేయి కలవరించు .
                 కలల చంద్రుని  ప్రేమగా కళ ఫలించు .
                 దూరమే లేదు ప్రేమ సంసార మందు .
                 జగతి ప్రేమించు నా జన్మ సఫలమందు ..
  9.  పృ :- చంద్ర శేఖర శర్మ .

       వి. :- పర బ్రహ్మ తత్త్వమౌ  దక్షిణా మూర్తి , నాగ ఫణి శర్మ గారయి పాడితే  ?   పద్యం .

      తే . గీ. :- దక్షిణా మూర్తి యా మౌన దీక్ష వీడి
                   ధన్య రాగాల గళ మాల తాన మనగ
                   ఉపనిషద్గీత లోకమ్ము లొదుగ పాడు .
                   జ్ఞాన వైరాగ్య మవధాన జ్ఞాన మనగ .

  10. పృ :-  ఆత్రేయ శర్మ .

     
        వి. :-  లైఫ్ ఆఫ్ పై . చిత్రం లో  ఒంటరి కుర్ర వాని మనోభావ తరంగాలు .


     తే . గీ. :- ఇలకు వచ్చిన ప్రతివాని నెంచి చూడ
                  ఒంటరియె  వాడు దేవుని నంట వఱకు .
                  కరుణ ఏకాగ్ర మైన ఏకాకి ఎవరు ?
                  సాగి పై స్థాయి నందు నీ సాగరమున .


               

వర్ణనలు -2

వర్ణనలు - 2

1.     పృ :-  శ్రీ .కె. వి. యస్. ఆచార్య. 

  

         వి.:- కవి గురించి.  పదాలు. 1. రాగము. 2. భొగము. 3.యాగము. 4. త్యాగము. 

        ఉ.:- రాగ ముఖీనుడై రసము రంజిల చేయవలెన్ ఋషీంద్రుడై 

               భోగము సత్కవిత్వ నవ భోగము గాగ శిరంబు లూగగా 

               యాగము కావ్య ధార మహితాద్యముగా శతలోక పూజ్యమై 

               త్యాగము మూలభాగముగ సత్కృప శిష్య శిరంబు పైకనున్ , 

2. పృ :-  శ్రీ మతి .   టి . మీనా కుమారి . 

     వి. :- అమ్మను లలితతో పోలుస్తూ .  పాట . 

    లలితా హృదయమే కదా తల్లి , 

    శ్రీ కరుణా యుత సుధా కల్ప వల్లి ,

    కొడుకు గుచ్చు ముల్లయినా తల్లికి సిరి మల్లి 

    విషము చిందు వాడైనా ఆ ఎదకు పాల వెల్లి 

    ఏ అమ్మయైన అమ్మల గన్నట్టి యమ్మ . 

    ఏ అమ్మయైన కొమ్మల పై తేనె పట్టు చిమ్మిన చిరు  చెమ్మ . !! లలితా హృదయమే !!

3. పృ :-  యం . కృష్ణయ్య గౌడ్ . 

    వి. :- మద్య పాన నిషేధం . 

కం . మద్యము మానుము మానుము ,

        హృదయము మానమ్ము నిచ్చు హృదయము విచ్చున్ .

        సద్యో బలమౌ దేహము  

       విద్యయు జ్ఞానమ్ము ధన వివేకము గలుగున్ . 

4. పృ :-  శ్రీ మతి . ఆర్ . కమల గారు . 

   వి. :- విశ్వనాధ వారిని గురించి. 

  తే . గీ :-  విశ్వ నాధుండు కవి కళా విశ్వనాధ . 

               కవన సామ్రాజ్య నాధుడై గణుతి కెక్కె. 

               తన పొలాన నాటనిది విత్తన మదేది ?

               నాట పండనిడేది ధన్యాకరమ్ము . 

5. పృ :-  సురేష్ బాబు. 

     వి. :-  శివుడికి తల్లిఉండి  ఉంటే  ఆయన హాలాహల భక్షణ సమయంలో ఆమె వేదన . 

     ఆ.వె.  :-   జనని లేదుగాన సరిపోయినదిగాని 

                     తల్లడిల్లి పోవు తల్లి యున్న 

                    మార్చి మార్చి గొంతు మరి మరి తడుముచు 

                     స్పర్శ  తోడ నమృత సారమిచ్చు . 

 ఈ పద్యము చెప్పి నప్పుడు నాగ ఫణి శర్మ గారి స్పందన  వారి మాటల్లోనే . 

 " నేను అవధానాలు చేసేటప్పుడు నా మాతృ దేవత నా దగ్గఱకు వచ్చి గొంతు నొప్పిగా ఉన్నదా నాన్నా ! 

అంటూ నా గొంతు క్రింద స్పృసించేది .  వెంటనే నాకెంతో ఆనందంగా హాయిగా ఉండేది .  అదే తల్లి మనసు. 

ఎన్ని జన్మలెత్తినా తల్లి ఋణము తీర్చుకో గలమా !! 

                                                                  సశేషం .

దత్తపదులు

దత్తపదులు .  (అవధానిగారికి  4 పదములిచ్చి ,   పృచ్ఛకుని కోరిక మేరకు  విషయమిచ్చి పదములకు వేరే అర్ధము వచ్చునట్లు  పద్యము చెప్పవలసినది గా  కోరడమే దీని ప్రత్యేకత . )


1. పృ :-   చి. మాడుగుల రేణుక .

   వి :-      మహా సరస్వతి  స్తుతి.

.  పదములు . 1. నాగ పల్లవి  2. శ్రావణి 3. లక్ష్మీ  సౌజన్య .4. శుక ప్రియ .

      తే .గీ.    " నాగ పల్లవి"   ఋగ్వేద నాద మొదవ .
                  " శ్రావ\ణీ "    సామ గానమై  సన్నుతింప
                   యాజుషీ     " లక్ష్మి సౌజన్య"మై   ఘటింప
                   వర    "శుకప్రియ"    వేదమై వాని కొలిచె  .

2. పృ :-  శ్రీమతి , కె. విమలా రాణి .

     వి :-  పసిడి గురించి . పదములు 1. అట్లాంటిక్ . 2. ఆర్కిటిక్ . 3. అంటార్కిటిక్ . 4. ఇంటర్ నెట్ .

      తే .గీ.   అతుల" మట్లాంటిక"ము  దాటి అట్లు మీటి
                 పసిడి పది దిక్కుల దాటి పసిమి బెంచి
                "ఆర్కి టిక్కు"ను దాటి "అంటార్కి టిక్కు "
                మించే ఇంటరు నెట్టు తా మేదినందు .

3. పృ :-  శ్రీమతి , కె. గిరిజా కుమారి .

    వి :-  భారతార్ధం . పదములు . 1. చైనా .2. జపాన్ . 3. ఇరాన్ . 4. ఇరాక్ .

  తే .గీ. ఎచటి నుం" చైన" శుభ లాభ మొంద వచ్చు
           శాంతి సు "జపాను "రక్తి తో సరళుడైన
           పో" యిరాను"న్నదింక మహోన్నత దశ
           చే"యి రాకు"న్నె దీవింప వాయుపుత్ర .

4. పృ :-  మాడుగుల శుక ప్రియ .


   వి :-  అమ్మవారి వర్ణన . పదములు . 1. హకూన . 2. మఠాట . 3. తొట్టి మాన్ .

   తే .గీ. శ్రీ  "మఠాట"వీ చరితార్ధ చిత్ర శైల
            దివ్య మంగళ సౌరభ్య దే "హకూన"
            తామరల "తొట్టిమ"న్నించు  ధన్య చింత
           వెలిగి పుంభావ వాణి లో వెలసె నిపుడు .

5.  పృ :-   ?. వి :-   అమ్మవారి వర్ణన .  శ్లోకం

      పదములు. 1. సచిన్ , 2. ధోని . 3. సెహవాగ్ . 4. లక్ష్మణ్

             శ్లో .   వ్యా"స చ్చి"న్వంతి శ్రీ కావ్య వల్లరీషు
                      వ్యర్ధ కై" స్సహవాగు"రాన్  తాన్ విధూయ
                      లక్ష్మణా గ్రజ సత్ కృపామ్ తాం విధృత్య
                      తత్త్వ మేధో నివాసినీం తాం భజామి .

6. పృ :-   ?. వి :- తెలుగును గూర్చి . పదములు . 1. తెగులు .2. తగులు . 3. పగలు . 4. పగులు.


     తే .గీ.  తెగులు   కలవారు తెలుగన్న రగులుచుంద్రు
               తగులు   నిక భాష పై ప్రేమ తర తరములు
               పగలు    రేలును తెలుగు పై మిగులు వెలుగు
               పగులు   గుండెలు రసవార్ది పయన మందు .

   



     

నిషిద్ధాక్షరి - 1

నిషిద్ధాక్షరి. 1.      31. 05. 13.

1. పృచ్చకులు . పొన్నెకంటి  సూర్య నారాయణ రావు . 

విషయము :-వేద గాయత్రీ అగ్రహారమునకు ఆశీ స్సులు (  సర్వ లఘు కందము  , చివరి గణం లో గురువు రావచ్చు )

            కం . వరములు సిరియయి వెసవెస 

                   సరస ముఖ మనగ జల జల జనముల కొలుపన్ 

                   వర వేదమైన గాయ 

                   త్రి  రమా హితమై సహస్ర రీతుల బ్రోచున్ . 

2.  పృచ్చకులు:- శివశ్రీ శర్మ . 

విషయము :- కాళి  , లక్ష్మి , వాణి . పదములను వాడకుండ  అమ్మవారి వర్ణన . 

   శ్లో .  ఐశ్వర్యామృత వర్షిణీ , మహానందాను సంధాయినీ , 

          వాచీ శ్రీ మధురాత్త ధారిణి , జగజ్జే తృత్వ సంపాదినీ ,

         పద్మాలంబిత నిత్య గేహిని , సదా పద్మాక్ష హృద్వాసినీ , 

         దేవీం త్వాం చ సరస్వతీం , హృది భజే గౌరీం ,రమామ్  సర్వదామ్ . !

3. పృచ్చకులు:- డా . అమళ్ళ దిన్నె వెంకట రమణ ప్రసాద్ . 

 విషయము :- నాగఫణి శర్మ గారి తండ్రిగారిని ( నాగభూషణ శర్మ ) గురించి 

కం .              ఆనందమతియు దాతయు 

                    తానై,  శివుడై,  భజింతు తత్త్వ విదుండై ,

                    ఆ  నాగభూష ణు,  సుశీ

                    లా నుత సఫలైక జన్ము ప్రణుతింతు  మదిన్ . 

4. పృచ్చకులు:- మావుడూరి  సూర్య నారాయణ మూర్తి . 

విషయము :- అ, ప, వర్గ నిషిద్ధం గ .  

కం .             ఆవృత్తి రహిత సుస్థితి

                    ఏ వృత్తుల నున్నవా రికేనిన్ కలుగున్

                   జీవుల కైశ్వర్యములై 

                   తానై నెలకొను నితాంత తాత్విక కళ లై .    

5. పృచ్చకులు:- సత్య ప్రసాద్ గారు . 

విషయము :- తిరుపతి వేంకటేశ్వరుని నిత్య పెండ్లి కొడుకుగా 

కం .            మంగాధీశా ! జనహిత 

                  అంగాంగా నందన రూఢ అక్షత సుఖ లీ 

                  లంగా !కల్యాణ  విభవ
                  మంగళ శ్రీ శ్రీ నివాస మాగోవిందా .                                                                                                                                   

6. పృచ్చకులు:- మాన్య శ్రీ  వసంత గాడ్గిల్ గారు .( హస్తిన నుండి వచ్చిన గొప్ప సంస్కృత పండితులు )

విషయము :-భారతే పాతు  భారతీ  ( ప కార నిషిద్ధం )

శ్లొ.  శ్రీ భారతేషు వసతాం జన మానసేషు ,

      సంస్కార దివ్య విభవా విదధాతు వాణీం 

     మాంగల్య మేవ సతతం బహు లోక రుచ్యమ్ . 

7.  పృచ్చకులు:-  డా . బలదేవానంద సాగరః ( హస్తిన ఆకాశవాణి లో సంస్కృత వార్తలను చిరకాలము గ       చదువుచున్నవారు )

శ్లో .  సిద్ధ్యంతి సర్వ కార్యాణి ,యస్యైవం మతిరన్వహం ,

       శివే శివార్చనే ప్రీతా , ధర్మార్దౌ కామ మోక్షదౌ 

      ధర్మార్ధ కామ మోక్షాశ్చ  యిహంతు  పరయేవ చ 

      యస్య దేవీ వశం చిత్తం తస్య భాన్తి సుసాన్తితః   . 

8. పృచ్చకులు:- ఆర్ . అనంత పద్మ నాభరావు గారు . ( అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ , ఆకాశవాణి , హైదరాబాద్ )

విషయము :- పుత్ర మమకారం  .  ( మ కార నిషిద్ధం )

కం .            కొడుకుపయి ప్రీతి ధారలు ,

                   అడుగడుగున కురియుచుండు నయ్యది సబబే 

                  కొడుకనిన సుశీలామ్బకు 

                  ఎడదను కడు తీపి హెచ్చు  నేను నుతింతున్ .  
                                                                                                                                    సశేషం .                                                                                                                                              

         

నిషిద్ధాక్షరి - 2

నిషిద్ధాక్షరి  2.

      9.  పృ :-   ఓం ప్రకాష్ .  

          వి :-    అవధాన సరస్వతిని వర్ణించుట . 

         కం .    జయ భారావన గురుమతి , 

                   నయ మేలన సుపధ పద్య నవ్యాంగీ -నీ 

                   దయ వలన పలుకుచుంటిని 

                   జయ ధారా ధారణా ప్రసారా సారా !

    10.  పృ :-  వేదాద్రి చంద్ర శేఖర శాస్త్రి .

           వి :- లేపాక్షి ప్రాశస్త్యము . ( రాముడు, సీత ,లక్ష్మణుడు ,రావణుడు ,జటాయువు పదాలు నిషేధం )

          కం .   ఆపగిది నరణ్యము లో
                   శ్రీపతి కరుణించి చూచి చేరెను పక్షిన్
                  లే పక్షీ యని పిలువన్ ,
                  లేపాక్షిగ పేరు వచ్చెలే  జగమందున్ .

   11.   పృ :-  భాస్కర సీతారామ ప్రసాద్ .

           వి :- శ్రీ కృష్ణ  దేవరాయలు గూర్చి , అష్ట దిగ్గజముల పేర్లు నిషేధం ,

      తే . గీ .  అష్ట దిగ్గజ కవులకు  నిస్టు డగుచు
                  చెలగి సాహిత్య జగతి విశిష్ట్టు  డయ్యె,
                 కృష్ణ రాయలు శ్రీ మత్కవీశుడయ్యె
                 క్రమత సాహిత్య సమరాంగణముల నేలె

   12.  పృ :-  శ్రీ మతి లలితా పరమేశ్వరి .

          వి :-  సరస్వతీ నదీ పుష్కరాలు .

         కం .       పుష్కర హేలార్థ  ధునీ  ,
                      నిష్కార్యారంభ శిఖ వినీయ మతి శ్రీం
                      విష్కంభ నాట కీశో
                      చిష్కేశానుగ్రహబల సిద్ధము  కవితన్ .


  13.    పృ :- కె. రమాదేవి .


           వి :- వామనావతార వర్ణన  (" డ"  నిషేధం )

          కం .     కోరగ పద త్రయంబును
                    శౌరియె  వామనత వచ్చె సాధు  అనంగా
                    ధారాళముగా నిచ్చెను
                    శ్రీ రమ్యము బలివదాన్య శిష్ట  చరిత్రల్ .        


   14.   పృ :-  మరుమాముల దత్తాత్రేయ శర్మ .


          వి :- సరస్వతీ పుష్కరాలు . ( కాళేశ్వర  క్షేత్రం , శివ నామము నిషేధము ..)

         కం .   కాళేశ్వర!  ముక్తీశ్వర !
                 లీలా వైభవము పుష్కరీ రమ్యంబౌ
                 మాలా సరస్వతీ హిత
                 మూలము వాక్ మయము నందు మునుకలు వేయన్ .  

15.  పృ :- డా .  రఘురామ శర్మ .

        వి :- మధ్యమావతి రాగ వర్ణన . ( ఈ రాగం  లో  ద, గ, ఉండక పోవటం దీని విశిష్టత )

       కం . ద ,గ, లేనిది  ఒదిగినదిది
              నిగళంబే కాని రాగ నీతాధ్వర - శో
              భగ మంగళ రస శిఖరము
              భగవానుని పొగడు పగడ పసిడి యిదియగున్ .

16. పృ :- శ్రీమతి ప్రభల జానకి .

      వి :- వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారి 120 వ జయంతి , అన్నమయ్య జయంతి వర్ణన .  అ, న, నిషిద్ధం .

    కం . పద కవితకు పెద తండ్రిగ.
           పద పదముల వేంకటేశ భక్తి పథమ్బై
          పదవీ శ్రీ పతి కొలువై
          సదమల వాక్ మయములందు శాశ్వతుడు కదా .

17.  పృ :- విశ్వనాథ శర్మ .

     వి :- అవధాన వైభవం .  " అవధానపదం "నిషేధం .

    కం . ఏకాగ్ర మనేకాగ్రము ,
           శ్రీ కావ్యాక్షర సుదీక్ష చిర ధారణ గా
           ఆ కోకిల యగు భారతి ,
          శ్రీ కల్పన లాశుగతిని చిత్రించె నిటుల్ .

                                                                                                              సశేషం .

 
   

         


         

అవధానిస్తుతి గీతమ్.

అవధాని వర్యులకు  స్తుతి గీతమ్. ..... రచన . పొన్నెకంటి సూర్య నారాయణ రావు .

నాగఫణీ ! మా యనురాగ మణీ ! సుగుణ ధీ మణీ !
అవధానము పారించు అద్వితీయ నాక ధునీ .!!
 
       కరములంటి వాణి ని , సత్పదముల గూర్చుచు
       కరములంటి  నలువను , కమనీయత పంచుచు
       ఆశు కవిత నలవోకగ నవధానిగ గురిపించి
       పద్యమన్నహృద్యమంచు  పలుమారులు రూపించి ...    నాగఫణీ !

తెలు(గు తేట నిండించి ,తెలు(గు పూలు పూయించి
భరత దేశ పరిధి దాటి పలు దేశాల్ విస్తరించి
సౌరభ్యము పెంచినావు స్వారస్యము నుంచినావు
తెలు(గు తోట మాలిగా వెలుగు జ్ఞాన శీలిగా .....                      నాగఫణీ !

      మీ సంస్కృత శ్లోకాలు అత్యున్నత లోకాలు
      విహరించిన పండితాళి వివరించును వేదాలు
     గంధర్వుని దలపించును గాన రాగ మాధుర్యము
     సార్థకంబు మీ జన్మ సరస హృదయ దయామయా ...      నాగఫణీ !

మొక్కవోని మీ ప్రతిభకు మ్రొక్కుచుందు నేనెప్పుడు
అమ్మ పాల మాధుర్యము నణువణువున చూపించి
తెలు(గు వాడి వాడిని నల్దిశలను మెరిపించిన
సార్థకంబు మీ జన్మ సరస హృదయ దయామయా .. ..         నాగఫణీ !

నాగఫణి శర్మ గారి అవధానం

అవధాన సరస్వతీ పీఠం, హైదరాబాదు లో విశ్వ శాంతి కొఱకు 30..05. 2013 నుండి3.06.201 3 వఱకు" అవధాన సహస్రఫణి ,బృహత్ ద్వి సహస్రావధాని " బ్రహ్మశ్రీ  డా . మాడుగుల నాగఫణి శర్మగారి ద్వి శతావధానం ( 207 మందితో  ) జరిగినది .  దానికి అవధాన విజయినిగా నామకరణం చేయుట  జరిగింది . నేనాన్ద్ధ్రో పాధ్యాయునిగా  గా పనిచేయుచున్నప్పుడు వారి ద్వి సహస్రావధానంలో పాల్గొని చక్కని అనుభూతి పొన్దాను. మరల నాకి ప్పుడవకాశం కలగటం ఎంతో  అదృష్టము . ఆనాడు, ఈనాడు సమస్యనిచ్చే అవకాశమే వచ్చింది ,మరొక అనుభూతి , నిషిద్ధాక్షరి కూడా యివ్వవలసి రావటం క్రొత్త అనుభవము. నా సమస్య, నిషిద్ధాక్షరి , విషయాలు రెండు  వేద గాయత్రీ అగ్రహార సృష్టికర్త అయిన చి. ప్రభాకర శర్మను గూర్చి,  అభివృద్ధిని గూర్చి అడుగుట జరిగినది, పద్యములు రసస్పోరకముగా ,మనోహరముగా వచ్చినవి.

1. పృచ్చకులు :- పొన్నెకంటి సూర్య నారాయణ రావు .    30.. 3. 2013

    సమస్య :- ఉ:-వేదము రోదనంచు బహు విజ్ఞత బల్కిరి పండితోత్తముల్ .
     పూరణ :-      ఆదిమ కాలమందు శివుడద్భుతరీతి నటిమ్పగా --మహా
                         నాదము లుప్పతిల్లె ,రసనారస సర్వ శరీరమందు --నా
                         సోదిత రోదసీ కుహర సూనృత రోదన పుట్టె  వేదమై ,
                         వేదము రోదనంచు బహు విజ్ఞత బల్కిరి పండితోత్తముల్.
2.  పృచ్చకులు :- --            
     సమస్య :-     విద్య నేర్పువాడు వెఱ్ఱి వాడు .
   పూరణ :-తే.గీ. గుణము నేర్పకుండ గుణశాలి యనకుండ,
                         అదను చూచి బుద్ధి నరయ కుండ ,
                         శాస్త్ర  వాదములను శ్రద్ధతో ననయంబు ,
                         విద్య ............
3.   పృచ్చకులు :- --
      సమస్య :- ( సంస్కృతము ):- కవయః కావ్య తస్కరః

      పూరణ :-   వ్యాస వాల్మీకి కావ్యేషు చామ్శాన్ గృహ్ణన్ తి తే వరాన్ ,
                       తావన్మాత్రేణ కిం కిం తే కవయః కావ్య తస్కరాః

4.  పృచ్చకులు :- రాపాక ఎకామ్బరా చార్యులు గారు .
     సమస్య :-    దారుణ కృష్ణ సర్పము సుధల్ వేలిగ్రక్కుచునుండె చూడరే ,

    పూరణ :-     సార కవిత్వ మద్భుతము సమ్భ్రుత   ధర్మమ కావ్య మర్మమున్
                       ధీర సమాజ పూజితము ధీ వివిధప్రభు సేవితమ్బనన్
                       తీరుగనన్ సుధీవరుడు  తెల్పె  వధాని కవిత్వ రాజ -బృం
                       దారుణ .......                                                                                                  ( సశేషం )